De Plek voor Experiment Beijum

Ruim 30 jaren wijkvernieuwing hebben bar weinig opgeleverd voor de wijk. Wat is er voor nodig om daar verandering in aan te brengen? Een andere werkwijze. Experiment Beijum werkt daar aan. Beijumers hebben een eigen plek nodig. Niet beheerd door de gemeente of door de bestaande organisaties en buurthuizen, maar door Beijumers zelf. Een plek waar Beijumers kunnen experimenteren: dingen uitproberen in een veilige, eigen omgeving. Een zogenaamde ‘Third Place’ ofwel Derde Plek naast thuis en (eventueel) werkplek. Want die is er in Beijum nog (steeds) niet.

Op expeditie

Ongebruikt schoolgebouw De Expeditie

Het goede nieuws is: die plek bestaat al. Aan de Wibenaheerd, grenzend aan de Froukemaheerd, staat het gebouw van de voormalige Montessorischool, ook wel bekend als De Dijk en later als De Expeditie. Het gebouw is circa tien jaar oud, en heeft maar vijf jaar als school gediend, de laatste jaren als fusieschool van Montessorischool en de voormalige Doefmat. Daarna kwam het leeg te staan. Doodzonde. We willen als wijkbewoners het gebouw graag in bruikleen van de gemeente.

locatie Expeditie Beijum Wibenaheerd, bron Acccommodatieonderzoek Beijum KAW 1 mei 2019
Locatie Expeditie Beijum Wibenaheerd, bron Acccommodatieonderzoek Beijum KAW 1 mei 2019

Anti-kraak

Anti-kraakorganisatie CareX beheert het gebouw nu, en er wonen tijdelijk enkele gezinnen in. Het gebouw en omliggende terrein is destijds gebouwd met zo’n twee miljoen euro aan wijkvernieuwingsgeld. Het moest namelijk ook een impuls aan de wijk geven. Het plein en de tuin van het aan de roerige Wibenaheerd gebouw zou ook een buurtfunctie krijgen.

expeditie beijum: plek voor experiment beijum?

Na het vertrek van de school is het gebouw nog sporadisch gebruikt als stemlokaal. Een mogelijkheid om het toch nog even van binnen te zien, en een stembureau voor de omliggende buurt. De vorige verkiezingen kon dat niet meer. Privacy van de tijdelijke bewoners bleek zwaarder te wegen dan democratische grondrechten. Jammer. Het laatste restje publieke functie van het gebouw verdween daarmee.

tuin expeditie beijum

Tuin en plein zijn inmiddels overwoekerd en het witte gebouw is groen uitgeslagen. In de pauzes en tussen de middag spelen er soms kinderen van de nabijgelegen school Het Palet. Maar het gebouw heeft zo veel meer potentie.

Waarde toevoegen aan de samenleving

CareX zegt het zo mooi op haar eigen website: “CareX lost leegstand op door zinvol maatschappelijk gebruik. Leegstand is nergens goed voor. Tijdelijke bewoning en tijdelijke werkruimte voegen waarde toe aan de samenleving.” Daarom wekt het onze verbazing (en van een heleboel mensen in de wijk) dat het gebouw maar zo minimaal wordt gebruikt, en al een tijd geen enkele maatschappelijke functie heeft. In andere wijken, zoals Selwerd (Wijkbedrijf Selwerd) en Lewenborg (de oude Bieb, onlangs nog op de landelijke tv in de serie De Kracht van de Kringloopwinkel) kan het wel, en met succes: leegstaande scholen benutten voor verbinding in de wijk.

In het vorig jaar in opdracht van de gemeente uitgevoerde Accommodatieonderzoek (waaraan bureau KAW op eigen initiatief de Expeditie toevoegde) blijkt dat de Expeditie ook prima in dat rijtje voorbeelden zou passen:

“De Expeditie lijkt een uitgelezen plek waar ruimte is voor nieuwe initiatieven die nu nog onvoldoende een plek vinden in Beijum. (…) Door de Expeditie weer een openbare en maatschappelijke gebruiksfunctie geven, kan een positieve bijdrage geleverd worden aan de ervaren veiligheid van de Wibenaheerd.” (bron: Eindrapport Accommocaties Beijum, KAW 1 mei 2019).

Buurthuizen geen alternatief

Dat is extra jammer omdat de bestaande buurthuizen Heerdenhoes en Trefpunt geen alternatief zijn voor wat er nodig is in de wijk. Ze bereiken maar een beperkt deel van de wijkbewoners, de activiteiten zijn versnipperd en daardoor niet altijd goed zichtbaar voor bewoners, en de toegankelijkheid is beperkt.

Veel tijdblokken zijn met vaste functies gevuld, waardoor er weinig ruimte is voor nieuwe initiatieven. Een groot deel van de ruimte wordt ingenomen door kantoorruimte (WIJ) de openingstijden zijn beperkt, en afname van de catering is voorwaarde bij gebruikmaken van een ruimte. Begrijpelijk in het kader van kostendekkend maken, maar biet echt van deze tijd waarin de bezoekers van het gloednieuwe Groninger Forum eigen eten en drinken mee mogen brengen en nuttigen in grote delen van het gebouw. Een extra drempel voor bewoners die zelf iets willen organiseren met weinig budget.

Politieke lobby

Experiment Beijum is in overleg met de gemeente Groningen, eigenaar van het gebouw van de Expeditie. Momenteel wordt er binnen de sector onderwijs nagedacht over een eventuele nieuwe onderwijsbestemming voor het pand. Logisch, maar niet wanneer je bedenkt dat de scholen in de wijk al hebben aangegeven geen interesse in het pand te hebben. Wellicht heeft de locatie, aan de Wibenaheerd, daar mee te maken? In elk geval zou het betekenen dat als de school een nieuwe onderwijsbestemming krijgt, dat voor een school van buiten de wijk wordt. Waarmee in feite wijkvernieuwingsinvesteringen (de twee miljoen die in het gebouw is gestoken) voor de wijk verloren gaan.

toekomstmuziek? gebouw expeditie beijum voor experiment beijum?

Wacht eerst de onderwijsplannen af, is het advies van het Stadsdeel. Dat lijkt ons geen goed idee. Als we wachten tot de plannen definitief zijn, is het gebouw immers definitief ‘verloren’ voor de wijk. En dus proberen wij onder andere door een politieke lobby de komende tijd om alsnog serieus over gebruik van het gebouw in overleg te gaan.

Beijumers: Expeditie is van ons

In het Accommodatieonderzoek staat dat het gebouw van de Expeditie in de interviews weinig scoorde in bekendheid. Wij hebben gemerkt dat die uitkomst niet representatief is voor de wijk. Op de eerste bijeenkomst van Experiment Beijum bleek al hoezeer het gebouw leeft bij bewoners. Nog voor we onze plannen met gebouw de Expeditie konden noemen werd vanuit de zaal al de suggestie gedaan iets met de Expeditie te doen. En dat horen we ook in de wijk. Overal wordt door wijkbewoners het gebouw genoemd. Formeel is het van de gemeente, maar bewoners vinden gevoelsmatig al dat het ‘hun gebouw’ is. En organisaties nemen nu al contact met ons op met de vraag of zij ook een plekje in het gebouw kunnen krijgen. Een duidelijk signaal.